امیدهای تنها با یک چمدان نگرانی در ناگویا ؛ چه کسانی باید عرق شرم بریزند؟

شبنم روحی: تیم فوتبال امید ایران سرانجام راهی بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ آیچی–ناگویا شد؛ اعزامی که هیچ چیز آن شبیه به سفر تیم یک کشور به یک تورنمنت مهم نبود! تیمی که باید ویترین استعدادهای جوان و تصویر آینده فوتبال ایران باشد، در شرایطی عازم یکی از مهم‌ترین رویدادهای قاره شده که سرمربی آن صریح و بی‌پرده از وضعیت آماده‌سازی انتقاد کرده است. حسین عبدی پیش از اعزام، جمله‌ای بر زبان آورد که بیش از هر تحلیلی شرایط تیم را توصیف می‌کند:کار عاقلانه این است که در بازی‌های آسیایی ناگویا شرکت نکنیم!

او همچنین خطاب به افرادی که در مسیر آماده‌سازی به تیم امید کمک نکردند، گفت: «روزی که از بازی‌های آسیایی بازگشتیم، شمایی که به تیم ملی کمک نکردید، باید عرق شرم داشته باشید که به این تیم کمک نکردید.»

این سخنان شاید به ظاهر یک اعتراض باشد اما وقتی بدانیم درباره تیمی که نماینده یک کشور است گفته شده باید تامل بیشتری کرد و افسوس خورد. این صحبت ها هشداری جدی درباره وضع تیمی است که قرار است آینده فوتبال ایران را بسازد، اما حتی برای تشکیل و برگزاری اردوی آن ها نیز یک کار سخت و نشدنی بود. کادر فنی برای حضور در بازی ها به دلیل همکاری نکردن تعدادی از باشگاه‌ها، حتی نتوانست یک تیم کامل را تشکیل دهد.

حتی حسین عبدی  در مصاحبه ای که ۸ شهریور داشت گفت: ما امروز می‌خواهیم تمرین کنیم، با ۵ نفر چطور می‌توانیم تمرین کنیم؟ نهایت ۴ به ۲ بازی کنیم، یعنی مربیان هم اضافه شوند. این اسمش فان است، اما نمی‌توانیم فوتبال بازی کنیم. اگر از من سوال بپرسید که توپ و زمین نداشته باشید، آخر هفته مسابقه‌ای می‌دهید، من می‌گویم نمی‌توانیم اصلاً فوتبالی بازی کنیم، می‌توانیم کارهای دیگری بکنیم، مثلاً بازی گرگم به هوا بازی کنیم! اگر تعداد بازیکنان به ۱۰ نفر نرسد یا گلری نیاید، در واقع تیمی تشکیل نشده که بخواهیم به قهرمانی فکر کنیم. هیچ تضمینی برای قهرمانی در تورنمنتی وجود ندارد و فقط درصدهای موفقیت با برگزاری تمرینات، بازی‌های تدارکاتی و … بیشتر می‌شود. در حال حاضر درصدها کاهش یافته، یعنی بازیکن نداریم، بازی‌های تدارکاتی کم بود و با ترکیب کامل نمی‌رویم.

یعنی سرمربی تیم به جای فکر کردن به قهرمانی درگیر شمارش بازیکنانش بود تا بفهمد باید فوتبال بازی کند یا گرگم به هوا!

در نهایت فهرست تیم اعلام و اعزام انجام شد، اما پرسش مهم همچنان باقی است: آیا صرفاً حضور در بازی‌های آسیایی کافی است یا تیم امید باید با برنامه‌ای متناسب با اهمیت مسابقات راهی ناگویا می‌شد؟

جدال قدیمی باشگاه و امیدها

مشکل اصلی تیم های امید ایران، همکاری نکردن بعضی باشگاه‌ها برای تحویل بازیکنان بود. باشگاه‌ها نیز استدلال‌های خود را دارند؛ آن‌ها درگیر مسابقات لیگ هستند، برای بازیکنانشان هزینه کرده‌اند و نمی‌خواهند در هفته‌های حساس، مهره‌های اصلی خود را از دست بدهند. وقتی می بینیم سال های سال است که این مشکل برای امیدها وجود دارد، مشخص می‌شود فوتبال ایران فاقد سازوکاری روشن و الزام‌آور برای حل تعارض میان منافع باشگاه‌ها و تیم‌های ملی پایه است. این اتفاق تازه‌ای نیست. تیم‌های پایه ایران بارها قربانی تداخل برنامه‌های لیگ، بی‌نظمی تقویم و اختلاف میان باشگاه‌ها و فدراسیون شده‌اند. تفاوت این بار در آن است که اعتراض سرمربی به تندترین شکل ممکن بیان شده است.

عبدی با استفاده از عبارت «عرق شرم» عملاً اعلام کرد مسئولیت نتایج احتمالی تیمش را نمی‌توان فقط بر دوش بازیکنان و کادر فنی گذاشت. اگر تیم امید در ناگویا نتیجه نگیرد، باید سهم مدیرانی نیز بررسی شود که بازیکن تحویل ندادند، اردوی مناسبی تدارک ندیدند یا نتوانستند برنامه لیگ و تیم ملی را هماهنگ کنند. البته این انتقادها نباید به پوششی برای توجیه هر نتیجه‌ای تبدیل شود. کادر فنی نیز مسئول انتخاب بازیکنان، کیفیت تمرینات و عملکرد فنی تیم است. اما برای قضاوت منصفانه باید پرسید این کادر چه مدت ترکیب کاملش را در اختیار داشته و چند مسابقه تدارکاتی متناسب با سطح حریفان برگزار کرده است؟

لغو اردو و سفر فرسایشی

یکی دیگر از مشکلات تیم امید، لغو اردوی خارجی پیش از اعزام بود؛ اردویی که می‌توانست آخرین فرصت برای افزایش هماهنگی بازیکنان و ارزیابی ترکیب اصلی باشد. لغو این برنامه باعث شد تیم ایران بدون پشت سر گذاشتن بخشی از آماده‌سازی پیش‌بینی‌شده راهی ژاپن شود.کاروان ایران پس از سفری نزدیک به ۲۰ ساعت وارد ژاپن شد. چنین سفری، به‌ویژه برای بازیکنان جوانی که فرصت محدودی برای تطبیق با شرایط محیطی و زمانی دارند، می‌تواند خستگی جسمی و ذهنی ایجاد کند. اکنون کادر فنی باید در زمانی کوتاه، هم آثار این سفر را کاهش دهد و هم تیمی را هماهنگ کند که بازیکنانش مدت زیادی در کنار یکدیگر نبوده‌اند.

گروهی که ساده نیست

ایران در گروه B بازی‌های آسیایی با چین، کره شمالی و امارات هم‌گروه شده است. هر سه حریف می‌توانند برای امیدهای ایران دردسرساز باشند. چین سال هاست سرمایه گذاری خود را در فوتبال پی گرفته است؛ کره شمالی همواره تیمی فیزیکی، دونده و غیرقابل پیش‌بینی بوده و امارات نیز طی سال‌های اخیر برای پرورش بازیکنان جوان و توسعه زیرساخت‌های فوتبال هزینه کرده است. 

فوتبال ایران همیشه به خاطر استعداد و توانایی های فردی حرف های زیادی برای گفتن دارد اما این همه چیز نیست. تیمی که فرصت کافی برای تمرین و انجام دیدار تدارکاتی نداشته، ممکن است حتی مقابل حریفانی که روی کاغذ ضعیف‌تر به نظر می‌رسند، دچار مشکل شود.

بازی‌های آسیایی؛ مدال یا ساختن آینده؟

نگاه به تیم امید نباید تنها به نتیجه در ناگویا محدود شود. این تیم حلقه اتصال فوتبال پایه به تیم ملی بزرگسالان است. بازیکنانی که امروز در بازی‌های آسیایی به میدان می‌روند، باید در سال‌های آینده بخشی از فرایند تغییر نسل تیم ملی باشند.
کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی از رقابت‌های رده‌های پایه و بازی‌های آسیایی برای پرورش نسل بعدی استفاده می‌کنند. بازیکنان جوان آن‌ها در یک مسیر مشخص از تیم نوجوانان به جوانان، امید و سپس تیم ملی بزرگسالان می‌رسند. در ایران اما تیم امید معمولاً فقط در آستانه مسابقات مهم مورد توجه قرار می‌گیرد و پس از پایان رقابت‌ها، دوباره از مرکز توجه خارج می‌شود. به همین دلیل، نتیجه تیم امید در ناگویا هرچه باشد، نباید اصل مسئله فراموش شود. حتی کسب مدال نیز نمی‌تواند بی‌برنامگی پیش از اعزام را پنهان کند؛ همان‌طور که حذف احتمالی نباید تماماً به ضعف بازیکنان یا تصمیم‌های فنی سرمربی نسبت داده شود.

نسلی که نباید قربانی اختلاف مدیران شود

بازیکنان تیم امید در شکل‌گیری بسیاری از مشکلات نقشی نداشته‌اند. تنها کاری که امروز حسین عبدی و شاگردانش می توانند انجام دهند این است که مشکلات بیرون از زمین را برای چند روز کنار بگذارند و از اعتبار فوتبال ایران دفاع کنند. اما مسئولیت مدیران پس از بازگشت تیم آغاز می‌شود؛ فارغ از اینکه نتیجه، مدال باشد یا حذف. تیم امید راهی ناگویا شده است، اما تنهایی این تیم در روزهای پیش از اعزام، زنگ خطری برای تمام فوتبال ایران محسوب می‌شود. شاید بازیکنان جوان بتوانند با انگیزه و غیرت بخشی از کمبودها را جبران کنند، اما فوتبال حرفه‌ای را نمی‌توان همیشه با امید به اتفاقات غیرمنتظره اداره کرد. ناگویا برای تیم ایران فقط میدان رقابت با چین، کره شمالی و امارات نیست؛ آزمونی برای ساختار فوتبال ایران است. اگر تیم امید موفق شود، بازیکنان و کادر فنی شایسته تقدیرند؛ و اگر ناکام بماند، پیش از سرزنش آن‌ها باید سراغ کسانی رفت که این تیم را با حداقل آمادگی راهی یکی از مهم‌ترین مسابقات قاره کردند. شاید آن زمان، جمله تند حسین عبدی درباره «عرق شرم» معنای روشن‌تری پیدا کند.

۲۵۱۲۵۱