تیم امید با چمدان پرابهام در ناگویا

ایمان گودرزی؛ کمتر از چند روز تا آغاز بازی‌های آسیایی ناگویا ۲۰۲۶ باقی مانده، اما تیم فوتبال امید ایران بیش از آنکه با آرامش برای کسب مدال آماده شود، درگیر مجموعه‌ای از بحران‌های مدیریتی، فنی و برنامه‌ریزی است؛ مشکلاتی که نگرانی‌ها درباره تکرار ناکامی‌های سال‌های گذشته را افزایش داده است.

تیم امید در حالی وارد مهم‌ترین رویداد چهار ساله فوتبال زیر ۲۳ سال آسیا شد که محدودیت در برگزاری اردوهای باکیفیت، دشواری هماهنگی با باشگاه‌ها برای در اختیار گرفتن بازیکنان، بلاتکلیفی در برگزاری دیدارهای تدارکاتی سطح بالا و فشار تقویم فشرده فوتبال ایران، شرایطی را به وجود آورد که کادر فنی فرصت ایده‌آلی برای ساختن تیمی منسجم در اختیار نداشت.

از سوی دیگر، تجربه سال‌های اخیر نشان داده تیم امید همواره قربانی اختلاف‌های مدیریتی و نبود برنامه بلندمدت بوده است؛ تیمی که سال‌هاست نه به المپیک رسیده و نه توانسته در بازی‌های آسیایی جایگاه گذشته فوتبال ایران را احیا کند.

خاطره تلخ اینچئون؛ وقتی امیدها ناامید شدند

اگر قرار باشد بدترین خاطره فوتبال ایران در بازی‌های آسیایی مرور شود، نام اینچئون ۲۰۱۴ خیلی زود به ذهن می‌رسد. کاروان ایران مسابقات را با دیدار تیم امید برابر ویتنام آغاز کرد؛ مسابقه‌ای که به یکی از تلخ‌ترین شکست‌های تاریخ این تیم تبدیل شد. شاگردان نلو وینگادا با نتیجه سنگین ۴ بر یک مغلوب ویتنام شدند؛ شکستی که از همان ابتدا امیدهای ایران برای مدال را زیر سؤال برد. در دومین مسابقه برابر قرقیزستان نیز نمایش ایران فاصله زیادی با انتظارها داشت. تساوی مقابل این تیم باعث شد ایران با تنها یک امتیاز، در گروه سه تیمی سوم شود و خیلی زود از رقابت‌ها کنار برود. آن دوره فقط به خاطر نتایج ضعیف در یادها نماند؛ حاشیه‌های اخلاقی برخی بازیکنان نیز بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های خارجی پیدا کرد و تصویری نامطلوب از فوتبال ایران در یکی از مهم‌ترین رویدادهای قاره به جا گذاشت.

از چهار طلای آسیا تا حسرتی که ۲۴ ساله شد

فوتبال ایران روزگاری یکی از قدرت‌های اصلی بازی‌های آسیایی بود. از نخستین دوره مسابقات در سال ۱۹۵۱ دهلی نو تاکنون، ایران تنها یک دوره در سال ۱۹۷۰ غایب بوده و در مجموع هفت مدال کسب کرده است؛ چهار طلا، دو نقره و یک برنز. نخستین مدال ایران همان سال ۱۹۵۱ به دست آمد؛ جایی که تیم ملی با پیروزی مقابل میانمار و ژاپن و شکست برابر هند، نایب‌قهرمان شد. اما یکی از تلخ‌ترین نتایج تاریخ فوتبال ایران در سال ۱۹۵۸ توکیو رقم خورد؛ جایی که شکست مقابل رژیم صهیونیستی و کره جنوبی باعث شد ایران در رتبه چهاردهم قرار بگیرد؛ بدترین جایگاهی که تاکنون در این رقابت‌ها ثبت شده است. هشت سال بعد، در بانکوک ۱۹۶۶، تیم تحت هدایت گیورگی سوچ تا فینال پیش رفت، اما برابر میانمار شکست خورد و به مدال نقره رسید.

طلوع نسل طلایی فوتبال ایران

سال ۱۹۷۴، وقتی تهران میزبان بازی‌های آسیایی بود، یکی از مهم‌ترین افتخارات فوتبال ایران رقم خورد. تیم امید با هدایت فرانک اوفارل تمام رقبا را کنار زد و با پیروزی یک بر صفر مقابل رژیم صهیونیستی در فینال، نخستین مدال طلای تاریخ خود را جشن گرفت. دومین طلای ایران در سال ۱۹۹۰ پکن به دست آمد؛ تیمی که علی پروین هدایتش را بر عهده داشت و با درخشش احمدرضا عابدزاده در ضربات پنالتی فینال مقابل کره شمالی، قهرمان آسیا شد. مهار سه پنالتی توسط عابدزاده و گل تاریخی سیروس قایقران برابر کره جنوبی، از ماندگارترین خاطرات فوتبال ایران محسوب می‌شود. هشت سال بعد، منصور پورحیدری سومین طلای ایران را در بانکوک ۱۹۹۸ به دست آورد و در نهایت برانکو ایوانکوویچ در بوسان ۲۰۰۲ آخرین قهرمانی فوتبال ایران در بازی‌های آسیایی را ثبت کرد؛ قهرمانی‌ای که با پیروزی برابر ژاپن در فینال به دست آمد. از آن روز تاکنون، فوتبال ایران دیگر روی سکوی نخست آسیا نایستاده است.

افت‌وخیزهای دو دهه اخیر

پس از طلای بوسان، روند نزولی فوتبال ایران آغاز شد. در دوحه ۲۰۰۶ تنها مدال برنز نصیب ایران شد. گوانگژو ۲۰۱۰ اگرچه با صعود تا نیمه‌نهایی همراه بود، اما شکست مقابل ژاپن و سپس کره جنوبی باعث شد تیم غلامحسین پیروانی حتی به مدال هم نرسد. در جاکارتا ۲۰۱۸، شاگردان زلاتکو کرانچار با چهار امتیاز از گروه خود صعود کردند، اما در مرحله یک‌هشتم نهایی برابر کره جنوبی دو بر صفر شکست خوردند و حذف شدند. هانگژو ۲۰۲۲ امیدها را دوباره زنده کرد. تیم رضا عنایتی مرحله گروهی را بدون دریافت گل پشت سر گذاشت، تایلند را در یک‌هشتم شکست داد، اما در یک‌چهارم نهایی مقابل هنگ‌کنگ با نتیجه یک بر صفر مغلوب شد؛ شکستی که یکی از شگفتی‌های آن دوره لقب گرفت.

ناگویا؛ آزمون بزرگ یک نسل

اکنون تیم امید در آستانه ناگویا ۲۰۲۶ بار دیگر در نقطه‌ای حساس ایستاده است. چهار طلای تاریخی، دو نقره و یک برنز نشان می‌دهد فوتبال ایران زمانی یکی از قدرت‌های بلامنازع این مسابقات بود، اما فاصله ۲۴ ساله از آخرین قهرمانی، ناکامی‌های متوالی در المپیک و بازی‌های آسیایی و بحران‌های مدیریتی، این تیم را به یکی از پرابهام‌ترین پروژه‌های فوتبال ایران تبدیل کرده است.

ناگویا می‌تواند آغاز بازگشت فوتبال ایران به جمع مدعیان آسیا باشد؛ اما اگر مشکلات امروز تیم امید حل نشود، احتمال دارد این مسابقات نیز به فهرست حسرت‌های فوتبال ایران اضافه شود.

۲۵۷ ۲۵۱